लौ यस्तो हुने भो हाम्रो “नयाँ नेपाल!”

  

प्रस्तावित प्रदेशहरु 

धेरै वर्ष को अन्तराल पछी नेपालका दलहरूबीच नाम र सीमा पछि तय गर्ने गरी ११ प्रदेशको संघीय संरचनामा जाने सहमति भएको छ. 

प्रदेशको नाम र सीमा संघीय आयोगले प्रस्ताव गर्ने र त्यसलाई रूपान्तरित संसद्लेे निर्णय गर्नेछ । नामांकनको सन्दर्भमा भने प्रदेशसभाले परिमार्जन गर्न सक्नेछ ।

चितवनलाइ काठमाडौँ उपत्यका संगै जोड्ने रे 

तराईको भूभागमा तीनवटा छुट्टै र सुदूरपश्चिममा पहाडको प्रदेशसँग रहने गरी प्रदेश बनाउने सहमति बनेको छ । अन्य सातवटा प्रदेश भने पहाड र हिमालमा हुनेछन् । काठमाडांै उपत्यका रहने प्रदेशलाई चितवनसम्म जोड्ने समझदारी भएको छ । यसअघि माओवादीले चितवनलाई केन्द्र शासित रहने गरी प्रस्ताव गरेको थियो । राजधानी सार्न लागिएको आशंका बढ्ने र त्यसबाट आर्थिक क्षेत्रमा संशय बढ्ने देखेपछि चितवनलाई केन्द्र शासित रहने गरी बेग्लै नराखिएको स्रोतले बतायो । तीन दलबीच त्यसलाई उपत्यकासँगको प्रदेशकै भूभागमा जोड्ने समझदारी भएको वार्तामा सहभागी एक शीर्ष नेताले जानकारी दिए ।

दलहरूको सहमतिअनुसार सुदूरपश्चिमका दुई अञ्चल सेती-महाकाली अखण्ड नै रहनेछन् ।

पूर्वमा झापा, मोरङ, सुनसरीसहितको प्रदेश हुनेछ । सप्तरीदेखि पर्सासम्म अर्को प्रदेश हुनेछ । तराईकै केही भूभाग रहेको चितवन उपत्यकाको प्रदेशसँग जोडिने छ भने नवलपरासीदेखि बर्दियासम्म अर्को प्रदेश हुनेछ । सुदूरपश्चिमको तराई भूभाग कैलाली कन्चनपुर पहाडसँग जोडिएको सेती-महाकाली प्रदेशमा रहनेछ.

यसरी प्रदेश बनाउने विषयमा दलहरूबीच समझदारी भएको छ, तर प्रदेशहरूको सीमांकन र नामांकन संविधानमा नै उल्लेख हुने संघीय आयोगले अन्तिम रूप दिनेछ

 सम्भावित प्रदेशहरु यस प्रकार छन्..

अन्धकारमा स्वाद, आवाज र स्पर्शको सामाजिक अनुभूति ।

 एउटा ठूलो हललाई चारैतिरबाट कालो कपडाले छेकेर अन्धकार पारिएको छ। कुनाकाप्चाका छिद्रहरूबाट छिरेका उज्यालोधरी छेक्न कामदारहरू व्यस्त छन्।

बिहीबार उद्घाटन भई शुक्रबार सर्वसाधारणको निम्ति खुला हुने यो हल नाटक देखाउने रंगमञ्च होइन। यो रेस्टुरेन्ट हो, जहाँ दृष्टिविहीन वेटरहरूले सेवा दिन्छन् र खाउन्जेल ग्राहकले समेत केही देख्ने छैनन्।
इजरेली दूतावासको सहयोगमा नेपालमै पहिलोपटक यस्तो नौलो रेस्टुरेन्ट सञ्चालनमा आउन लागेको हो। 'विश्वका धेरै मुलुकमा दृष्टिविहीन रेस्टुरेन्ट सफल भएका छन्,' दूतावासका काउन्सिलर तथा यो योजनाका स्वयंसेवक नित्जान अर्नी भन्छन्, 'हामीले इजरेलमा गरेको अनुभवका आधारमा नेपालमा पनि सुरु गर्न लागेका हौं।'

नारायणहिटीको पूर्वी ढोकासँगै रहेको रेस्टुरेन्ट 'इमागो देइ'मा मंगलबार पुग्दा नित्जान आफ्नै धुनमा थिए। रेस्टुरेन्टको मध्यमा रहेको हललाई कालो कपडाले अन्धकार पार्दै 'दृष्टिविहीन कक्ष' बनाउन जुटेका कामदारहरूलाई उनी भनिरहेका थिए, 'उज्यालो पूरै निषेध नगरेसम्म आँखा देख्नेहरूलाई दृष्टिविहीन बनाउन सकिन्न।'

छ महिनाअघि स्वयंसेवकका रूपमा नेपाल आएका नित्जान बितेको दुई महिनादेखि दूतावासका जागिरे छन्। उनको काम काउन्सिलर शाखामा आउने विशेष समस्याहरूको संयोजन गर्नु हो। 'केही दिनयता भने म दूतावासकै यो परिकल्पना साकार पार्न खटिएको छु,' उनी भनिरहेका थिए, 'पाँच वर्षदेखि इजरेलमा चल्दै आएको यस्तै रेस्टुरेन्ट देखेको अनुभवका आधारमा मैले यो जिम्मेवारी पाएको हुँ।'
दूतावासले यो वर्षलाई विशेष आवश्यकताका व्यक्तिहरूमा समर्पित गर्दै 'पिपुल विथ स्पेसल निड' नामक अभियान चलाएको छ। त्यसै क्रममा दृष्टिविहीनहरूका निम्ति यो अवधारणा अघि बढाइएको उनले बताए। रेस्टुरेन्ट सञ्चालन गर्न पाँचजना वेटर छनोट गरिसकिएको छ। दृष्टिविहीनहरूकै संस्था 'नेपाल एसोसिएसन अफ द ब्लाइन्ड' (नाब) को सहयोगमा वेटर छानिएका हुन्। आवेदकमध्ये सिक्न र जान्न खोज्ने प्रवृत्तिका व्यक्तिलाई प्राथमिकता दिएर छनोट गरिएको नित्जान बताउँछन्।

'तथ्यांकअनुसार नेपालमा दुई लाख जनसंख्याले आँखा देख्दैनन्,' नित्जान भन्छन्, 'आफू पनि देख्नेहरूजत्तिकै सक्षम रहेको प्रमाणित गर्ने यी पहिलो पाँचजनाले सबैका निम्ति सम्भावनाको ढोका खोल्नेछन्।'
केही साताअघि मात्र छनोटमा परेका पाँचैजना वेटरलाई तालिम दिने काम सकिएको छ। 'उनीहरू सबैलाई ल्याएर रेस्टुरेन्टका प्रत्येक कुना अनुभूत गर्न लगायौं,' नित्जान भन्छन्, 'आँखा नदेखे पनि झनै राम्ररी महसुस गर्न सक्ने उनीहरूको विशेषता यस्तो कुरामा उपयोगी हुन्छ।'
तालिमका क्रममा उनीहरूलाई रेस्टुरेन्टका प्रत्येक परिकारको स्वाद पनि चखाइएको थियो। 'दृष्टिविहीन वेटर तयार पार्न अरूभन्दा अलिक बढी समय त लाग्छ नै,' नित्जान भन्छन्,